เร่งเจรจาเมียนมา ปัญหาเหมืองแร่ส่งผลกระทบน้ำปนเปื้อน ผ่านแม่น้ำสาย

          แม่น้ำสายบริเวณชายแดนไทย-เมียนมา ด้าน อ.แม่สาย จ.เชียงราย มีค่าความขุ่นลดลงจากช่วงก่อนหน้านี้ แม้ความขุ่นของน้ำจะลดลงกว่าช่วงก่อน และการตรวจสอบค่าสารหนู จุดสูบน้ำดินจะมีค่าเกินมาตรฐานเพียง 3-5 เท่า จนสามารถนำไปผลิตประปาเพื่อแจกจ่ายประชาชนได้ตามปกติแล้ว

          อย่างไรก็ตาม กรมควบคุมมลพิษตรวจพบสารหนูในบางจุดสูงกว่าค่ามาตรฐานมากกว่า 17 เท่า ทำให้ประชาชน องค์กรพัฒนาเอกชน นักวิชาการ และหน่วยงานในพื้นที่ยังคงกังวลว่า หากเกิดฝนตกหนักหรือมีกิจกรรมเหมืองแร่บริเวณตอนเหนือของแม่น้ำสาย อาจทำให้น้ำมีความขุ่น ส่งผลกระทบต่อการผลิตน้ำประปา รวมถึงอาจทำให้ระดับสารหนูในน้ำสูงขึ้น โดยเฉพาะบริเวณเหมืองแร่ที่ตั้งอยู่กลางแม่น้ำสายและบนเนินเขาใกล้บ้านปงถุน จ.ท่าขี้เหล็ก ประเทศเมียนมา ซึ่งอยู่ห่างจากชายแดนไทยประมาณ 4-5 กิโลเมตร

          นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เรียกหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และนักวิชาการจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ เข้าหารือที่สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงราย เพื่อประเมินผลกระทบ ติดตามสถานการณ์ และแลกเปลี่ยนแนวทางแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโข’

          โดยนายสืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เปิดเผยว่า แม่น้ำสายเป็นตัวอย่างของน้ำที่ปนเปื้อนสารพิษจากการทำเหมืองแร่ ทำให้น้ำเกินจนไม่สามารถนำมาผลิตประปาได้ โดยเกิดมาแล้วหลายครั้ง แต่นับวันจะทวีความรุนแรงขึ้น น้ำยังมีความขุ่นและพบการปนเปื้อนของสารหนูที่สูง จึงมีความกังวลในเรื่องการนำน้ำสายไปใช้สำหรับอุปโภคบริโภค จำนวนกว่า 20,000 ครัวเรือน และการผันน้ำสายและน้ำรวกไปใช้เพื่อการเกษตร โดยเฉพาะข้าวนาปีและนาปรัง จำนวนกว่า 60,500 ไรj

          ผลการตรวจพบมีสารตกค้างทั้งในข้าวและในดินเกินค่ามาตรฐาน แสดงให้เห็นว่า แม่น้ำสายที่ขุ่นมีการพัดพาตะกอนสารพิษไปตกค้างในนาข้าว เมื่อนำไปจำหน่ายประชาชนก็มีความเสี่ยง ที่จะรับสารหนู สุดท้ายพ่อค้าขาดความเชื่อมั่น ก็กระทบเกษตรผู้ปลูก

          ล่าสุดห่างชายแดนแม่สายไม่ถึง 10 กิโลเมตร และการทำเหมืองได้รับอนุญาตจากทางการเมียนมาให้ดำเนินกิจการ มีเหมืองแร่ทองคำ 12 บริษัท แมงกานิส 6 บริษัท ตะกั่ว 2 บริษัท นอกจากนี้ ยังมีเหมืองแร่พลวงและดีบุกรวมแล้วกว่า 20 แห่ง และได้รับอนุญาตจากทางการไทย ให้นำเข้าหรือผ่านประเทศทางด่านเชียงแสนและแม่สาย นายสืบสกุล ระบุว่า เรื่องนี้ทางการเมียนมาต้องมีร่วมร่วมในความรับผิดชอบ และผู้ประกอบการไทยที่นำเข้าแร่ควรจะต้องมีมาตรการที่เข้าไปพูดคุยกับผู้ขายแร่หรือเหมืองแร่ที่จะแก้ไขปัญหาเหล่านี้อย่างไร

          สอดคล้องกับ น.ส.เพียรพร ดีเทศน์ กรรมการบริหาร Rivers and Rights และเลขาธิการมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา(พชภ.) ที่ระบุว่าทางตอนเหนือของแม่น้ำสาย จะมีการทำเหมืองแร่อยู่ทั้งกลางลำน้ำสาย และริมลำน้ำสาขา อย่างน้อย 12 แห่ง หลายเหมืองสามารถมองเห็นได้จากฝั่งไทย จึงเป็นคำถามต่อหน่วยงานความมั่นคงหรือรัฐบาลไทยว่าจะจัดการประเด็นปัญหาที่มีการใช้ทรัพยากรที่ไม่เกรงใจประเทศเพื่อนบ้านนี้ได้อย่างไรบ้าง เชื่อว่าหลักฐานที่มีเช่นผลตรวจทั้ง 23 ครั้ง ของกรมควบคุมมลพิษและสิ่งแวดล้อม ที่ 1 เชียงใหม่ ภาพถ่ายเชิงประจักษ์ที่เป็นรูปภาพการทำเหมืองต่าง ๆ และภาพถ่ายดาวเทียมของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (จิสด้า) เพียงพอที่จะนำไปเจรจากับทางเมียนมาอย่างจริงจัง พูดคุยอย่างสร้างสรรค์เพื่อยุติการทำเหมือง ที่ปราศจากการกำกับดูแลแบบนี้ เชื่อว่าหากมีการตรวจไปอีก 5-10 ปี หรือเป็น 100 ปี ค่าก็คงไม่ลด เพราะการทำเหมืองไม่มีทีท่าว่าจะลด กลับมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น เฉพาะช่วงฤดูฝนที่ผ่านมา พบมีเหมืองผุดเพิ่มต้นน้ำสายและน้ำกกอีกอย่างน้อย 3 เหมือง โดยเฉพาะแรร์เอิร์ธ ในพื้นที่เมืองสาด ซึ่งมีความเสี่ยงต่อประชาชนที่อาศัยอยู่ตามลุ่มน้ำและพื้นที่ดินติดกับพื้นที่ทำเหมืองแร่ นับวันปัญหาจะยิ่งรุนแรง เพราะล่าสุดสหรัฐฯ ได้ประกาศที่จะเข้าถึงแหล่งแร่แรร์เอิร์ธในเมียนมา จึงยากมากที่เหมืองเหล่านี้จะหยุด แต่ทำอย่างไรที่รัฐบาลไทย จะปกป้องประชาชนอย่างจริงจัง และเห็นว่าเป้นเรื่องของมั่นคงของประเทศไทย ไม่กล้าที่จะจินตนาการว่า อีกสิบปีข้างหน้าว่าจะมีโรคภัยไข้เจ็บ มีความร้ายแรง มีผู้พิการมากน้อยเพียงไร

           ล่าสุด ผู้ว่าฯ เชียงราย ได้มอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องบูรณาการความร่วมมือร่วมกันในการจัดการปัญหาร่วมกันมิไช่ต่างฝ่ายต่างดำเนินการเหมือนที่ผ่านมา มีการจัดทำแผนเร่งด่วนเพื่อแก้ไขปัยหาที่เกิดขึ้นควบคู่ไปกับการดำเนินแก้ไขระยะยาว มีการจัดแหล่งน้ำสำรองไว้แจกจ่ายช่วยเหลือประชาชน หากเกิดกรณีน้ำขุ่นไม่สามารถผลิตประปาได้

          รวมทั้งตรวจสอบช่วยเหลือด้านสุขภาพแก่ประชาชน พร้อมทั้งหมดมีการจัดเตรียมข้อมูลที่เกิดขึ้นในทุกมิติเพื่อนำไปเจรจาพูดคุยกับทางการเมียนมาทั้งในระดับท้องถิ่น และนำเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเจรจาในระดับประเทศเพื่อแก้ไขปปปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างยั่งยืน

#แม่สายปนเปื้อน

#เหมืองแร่ในเมียนมา