นักวิชาการ แนะไทย เตรียมมาตรการรับมือ เอลนีโญ รุนแรง ยืดเยื้อถึงฤดูร้อนปีหน้า

           รศ.วิษณุ อรรถวานิช รองคณบดีฝ่ายวิจัยและพันธกิจเพื่อสังคม และ ผอ.ศูนย์วิจัยเศรษฐศาสตร์ประยุกต์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  เผยผ่าน เฟซบุ๊ก Witsanu Attavanich ว่าองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA) ให้โอกาสเอลนีโญรุนแรงมาก 100% ช่วง ต.ค. – ธ.ค. 69 และยังอาจต่อถึงฤดูร้อนปี 70 ขณะที่ ดัชนี IOD สูงกว่าเกณฑ์บวกแล้ว และมีแนวโน้มอยู่เหนือเกณฑ์ถึง ธ.ค. 69 ต้องจับตาฝนและน้ำต้นทุน โดยช่วงพ.ย. – ธ.ค. 69 ใต้ยังต้องระวังฝนหนักและน้ำท่วม แม้แบบจำลองให้แนวโน้มฝนต่างกัน ติดตามช่วง ม.ค. – เม.ย. 70 ที่ภาคใต้จะเสี่ยงฝนน้อย ก่อนขยายสู่ไทยตอนบนหลายพื้นที่ใน มี.ค.- เม.ย และช่วงพ.ย. 69 – เม.ย. 70 ไทยอาจร้อนกว่าปกติ 1–2.5°C จับตาน้ำใช้ ผลผลิต สุขภาพ และ PM2.

          สำหรับข้อเสนอแนะการเตรียมรับมือน้ำท่วมภาคใต้ปลายปี 2569 และภัยแล้ง ภัยร้อน การขาดแคลนน้ำ และฝุ่น PM2.5 ต้นปี 2570 ควรเตรียมรับความเสี่ยงทั้งสองช่วงควบคู่กัน โดยเน้นป้องกันความเสียหายก่อนเกิดเหตุและประเมินการเข้าถึงน้ำรายพื้นที่ แม้เขื่อนหลักมีน้ำมาก เกษตรกรและชุมชนที่พึ่งฝนหรือแหล่งน้ำท้องถิ่นยังอาจขาดน้ำได้ จึงควรดำเนินการดังนี้

1. เตือนภัยและเตรียมน้ำให้ถึงพื้นที่นอกชลประทาน ติดตามฝนสะสม ฝนทิ้งช่วง ความชื้นดิน และน้ำใช้ได้ในสระ บ่อ และแหล่งน้ำดิบประปารายหมู่บ้าน ประเมินว่าน้ำสำรองใช้ได้กี่วัน เร่งซ่อมระบบและลดการสูญเสียน้ำ เตรียมแหล่งสำรองและแผนกระจายน้ำสะอาดก่อนแหล่งน้ำแห้ง พร้อมกันน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและรักษาระบบนิเวศ

2. เตรียมรับน้ำท่วมภาคใต้ก่อนฝนหนัก ตรวจทางระบายน้ำ คันกั้นน้ำ เครื่องสูบ และพื้นที่หน่วงน้ำ เฝ้าระวังน้ำป่าและดินถล่มตามความเสี่ยงของพื้นที่ กำหนดเส้นทางอพยพและจุดพักพิงที่มีน้ำสะอาดและสุขาภิบาล เตรียมเคลื่อนย้ายกลุ่มเปราะบาง ปศุสัตว์ ผลผลิต เครื่องจักร และสารเคมี พร้อมบริหารน้ำหลากควบคู่กับเก็บน้ำต้นทุนเมื่อปลอดภัย

3. ลดความเสียหายและรักษารายได้ภาคเกษตร ประเมินน้ำให้เพียงพอตลอดรอบก่อนเริ่มปลูก ปรับปฏิทินและพื้นที่เพาะปลูกตามน้ำที่เข้าถึงได้จริง ส่งเสริมพืชใช้น้ำน้อยที่เหมาะกับดินและมีตลาดรองรับ หากจำเป็นต้องลดหรือชะลอปลูกควรมีรายได้ทดแทน เตรียมน้ำรักษาไม้ผล ไม้ยืนต้น และปศุสัตว์ รวมทั้งเฝ้าระวังคุณภาพน้ำในฟาร์มประมงและเตรียมเครื่องเติมอากาศกับไฟสำรอง

4. คุ้มครองสุขภาพและแรงงาน จัดระบบดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย และผู้ที่อยู่ลำพัง ปรับเวลางานและช่วงพักตามความเสี่ยงความร้อน จัดน้ำดื่มและจุดพักเย็น เตรียมห้องปลอดฝุ่นที่ดูแลความเย็นและการระบายอากาศอย่างเหมาะสม ปรับกิจกรรมกลางแจ้งตามค่าฝุ่นและคำเตือน พร้อมสำรองน้ำ ไฟฟ้า ยา และระบบส่งต่อผู้ป่วย รวมถึงเฝ้าระวังโรคหลังน้ำท่วม

5. รักษาความต่อเนื่องของภาคอุตสาหกรรม ตรวจสมดุลน้ำและนำน้ำกลับใช้ซ้ำตามคุณภาพที่กระบวนการผลิตต้องการ เตรียมน้ำและไฟฟ้าสำรองสำหรับระบบสำคัญ ป้องกันสารเคมีและน้ำเสียรั่วไหล ทบทวนและซ้อมแผนรับน้ำท่วม น้ำขาด ไฟดับ และขนส่งหยุดชะงัก พร้อมประสานการใช้น้ำกับชุมชนล่วงหน้า

6. ดูแลความปลอดภัยและความเชื่อมั่นด้านท่องเที่ยว กำหนดเกณฑ์ปิดพื้นที่เสี่ยงและเลื่อนกิจกรรม เตรียมเส้นทางอพยพและสื่อสารหลายภาษา จัดกิจกรรมทดแทนเมื่อร้อนจัดหรือฝุ่นสูง ให้โรงแรมและสถานบริการลดการสูญเสียน้ำ ดูแลอาหารและน้ำสะอาด และตรวจความปลอดภัยก่อนเปิดบริการหลังน้ำลด

7. ป้องกันไฟป่า ฝุ่น และความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อม เตรียมแผนพื้นที่เสี่ยง ลาดตระเวน ตรวจจับไฟ กำลังและอุปกรณ์ก่อนฤดูไฟ จัดการเชื้อเพลิงให้เหมาะกับระบบนิเวศ สนับสนุนบริการเก็บ ขน และใช้ประโยชน์เศษวัสดุเกษตรเพื่อลดการเผา เฝ้าระวังน้ำเสียและน้ำเค็มรุก พร้อมรักษาน้ำหล่อเลี้ยงพื้นที่ชุ่มน้ำและถิ่นอาศัยสัตว์ป่า

ให้จังหวัดและท้องถิ่นร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำหนดผู้รับผิดชอบ เกณฑ์เริ่มปฏิบัติ งบประมาณ และอุปกรณ์ให้พร้อม และปรับแผนตามพยากรณ์ระยะสั้นและสถานการณ์จริง โดยให้ความสำคัญกับพื้นที่เข้าถึงน้ำจำกัดและครัวเรือนเปราะบาง