8ก.ย.2569 ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาคดีหมายเลขดำที่ ส.14/2567 หมายเลขแดงที่ ส.9/2569 ระหว่างนายณัฐพร หลักแหลม กับพวกรวม 54 คน ผู้ฟ้องคดี กับกรมประมงและพวกรวม 18 คน ผู้ถูกฟ้องคดี โดยมีบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ร้องสอด
ศาลมีคำวินิจฉัยสรุปว่า กรมประมงทราบอยู่แล้วว่า หากอนุญาตให้บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) นำปลาหมอสีคางดำ หรือปลาหมอคางดำ ซึ่งเป็นปลาต่างถิ่นเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อการวิจัย อาจส่งผลกระทบต่อพันธุ์สัตว์น้ำพื้นเมืองของประเทศไทย แต่หลังจากอนุญาตให้นำเข้าตามใบอนุญาต ฉบับที่ 41/2554 ลงวันที่ 12 พฤศจิกายน 2553 ไม่ปรากฏว่ากรมประมงโดยอธิบดีกรมประมงได้ดำเนินการควบคุมหรือตรวจสอบการศึกษาวิจัยว่าเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการนำเข้าหรือไม่ จึงถือเป็นการละเลยต่อหน้าที่ในการป้องกันและควบคุมสัตว์น้ำต่างถิ่นตามกฎหมายที่ใช้บังคับในขณะนั้น
ต่อมาเกิดปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำในช่วงปี 2555–2559 โดยศาลระบุว่า ไม่ว่าปัญหาดังกล่าวจะเกิดจากการกระทำของบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือไม่ กรมประมงโดยอธิบดีกรมประมงย่อมมีอำนาจหน้าที่แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558
แม้กรมประมงจะจัดทำแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ พ.ศ. 2567–2570 และดำเนินมาตรการเร่งด่วนจนแนวโน้มความชุกชุมของปลาหมอคางดำลดลงในทุกกลุ่มแหล่งน้ำ แต่ศาลเห็นว่าเป็นเพียงความสำเร็จเบื้องต้น ตราบใดที่มาตรการตามแผนยังดำเนินการไม่ครบถ้วน และปัญหาการแพร่ระบาดยังไม่หมดสิ้นหรือยังไม่อยู่ในสถานการณ์ที่เกิดความสมดุลของระบบนิเวศ กรมประมงยังคงมีหน้าที่แก้ไขปัญหาต่อไป
ศาลจึงพิพากษาให้กรมประมงโดยอธิบดีกรมประมง ปฏิบัติตามอำนาจหน้าที่ในการควบคุม ป้องกัน แก้ไข และระงับยับยั้งการขยายพันธุ์หรือการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำในพื้นที่ระบาด ตามแผนปฏิบัติการปี 2567–2570 และมาตรการอื่นที่จำเป็น โดยให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ร่วมกำกับดูแลและสนับสนุนทรัพยากร เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุผล โดยให้ดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 180 วันนับแต่วันที่คดีถึงที่สุด
ส่วนการประกาศเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน ศาลวินิจฉัยว่า ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยพิจารณาสั่งการให้ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงครามพิจารณาออกประกาศให้พื้นที่ทั้ง 3 อำเภอเป็นเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน เพื่อพิจารณาให้ความช่วยเหลือผู้ฟ้องคดีทั้ง 54 คน เฉพาะผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ตามหลักเกณฑ์และแนวทางที่กำหนด โดยให้ดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 90 วันนับแต่วันที่คดีถึงที่สุด
สำหรับคำขอให้หน่วยงานที่ถูกฟ้องคดีพิจารณาดำเนินการเรียกร้องให้บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) ในฐานะผู้ร้องสอด และผู้เกี่ยวข้อง รับผิดชดใช้ค่าเสียหายแก่รัฐอันเกิดจากการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ตามมาตรา 97 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ศาลเห็นว่า การดำเนินการดังกล่าวไม่ได้มีผลเป็นการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือความเสียหายให้แก่ผู้ฟ้องคดีทั้ง 54 คน ผู้ฟ้องคดีจึงไม่มีสิทธิฟ้องคดีในส่วนนี้
ทั้งนี้ คำพิพากษากำหนดหน้าที่ให้กรมประมง อธิบดีกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องตามคำพิพากษา ขณะที่ศาลพิพากษายกฟ้องผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3 ที่ 4 ที่ 7 ถึงที่ 16 และที่ 18 และยกคำขออื่นนอกจากนี้
#ปลาหมอคางดำ
#กรมประมง
#ศาลปกครองกลาง
ข่าวทั้งหมด