กรมการค้าต่างประเทศ เดินหน้าเจรจาขายข้าวไทยไปญี่ปุ่น จากแปลงนาไทยสู่โต๊ะอาหาร

           สำหรับคำว่า “ข้าว” ของคนญี่ปุ่น เช่นเดียวกันคนไทย ที่ไม่ได้เป็นเพียง อาหารหลัก แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมและวิถีชีวิตที่หยั่งรากลึก มาอย่างยาวนาน รัฐบาลญี่ปุ่นจึงให้ความสำคัญกับการคุ้มครองเกษตรกร และรักษาเสถียรภาพตลาดข้าวภายในประเทศอย่างเข้มงวด ส่งผลให้ตลาด ข้าวญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในตลาดที่มีมาตรการการนำเข้าข้าวสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

          สำหรับการส่งออกข้าวไทยไปญี่ปุ่น ที่ผ่านมาไทยส่งออกข้าวไปญี่ปุ่นปีละประมาณ 300,000 ตัน ติด 1 ใน 10 ตลาดส่งออกที่สำคัญของข้าวไทยมาโดยตลอด แต่เมื่อปี 2568 ไทยส่งออกข้าวไปญี่ปุ่นได้ประมาณ 200,568 ต้น ลดลงจาก ปี 2567 ร้อยละ 30.53 ที่ส่งออกได้ประมาณ 288,718 ต้น และล่าสุดใน ปี 2569 (ม.ค. - เม.ย.) ไทยส่งออกข้าวไปญี่ปุ่นปริมาณ 43,218 ตัน ลดลงจาก ช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อน ร้อยละ 35.55 ที่ส่งออกข้าวปริมาณ 67,056 ต้น

           ชนิดข้าวที่ส่งออกส่วนใหญ่เป็นข้าวขาว รองลงมา ได้แก่ ข้าวเหนียว ข้าวหอมมะลิไทย และข้าวหอมไทย ตามลำดับ ส่งผลให้ขณะนี้ญี่ปุ่นเป็นตลาด ส่งออกข้าวอันดับที่ 14 ของไทย

          ปมเหตุข้าวไทยส่งออกญี่ปุ่นน้อยลง ส่วนหนึ่งมาจากปัจจัย

นโยบายภาษีของสหรัฐฯ ยังส่ง ผลให้ประเทศคู่ค้าเปิดตลาดสินค้าเกษตรมากขึ้น ซึ่งเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ญี่ปุ่นเพิ่มการนำเข้าข้าวจาก สหรัฐอเมริกา โดยมีรายงานว่า ญี่ปุ่นมีแนวโน้ม เพิ่มการนำเข้าข้าวจากสหรัฐฯสูงขึ้นถึงร้อยละ 75 เพื่อรักษาความสัมพันธ์ทางการค้าและลดแรงกดดัน ทางเศรษฐกิจระหว่างสองประเทศ

          จากสถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ปริมาณการส่งออกข้าวไทยไปญี่ปุ่นภาพรวมมีแนวโน้มลดลง แต่ปรากฏว่า ปริมาณการส่งออกข้าวไทยไปญี่ปุ่นผ่านระบบ SBS เพื่อการบริโภค (Table Use) กลับเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญ

          ข้อมูลจากหน่วยงาน MAFF ระบุว่า การประมูล นําเข้าข้าวแบบ SBS ของปีงบประมาณ 2568 ของญี่ปุ่นโดยปริมาณนำเข้าข้าวจากต่างประเทศ ครบตามโควตา 100,000 ต้น เป็นปริมาณข้าว จากไทยประมาณ 10,056 ตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2567 ร้อยละ 34.91 ซึ่งมีปริมาณ 7,454 ต้น ถือว่าเป็นปริมาณนำเข้าข้าวไทยผ่านระบบ SBS สูงสุดในรอบ 10 ปี

           จากตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าข้าวไทย ในภาคธุรกิจร้านอาหาร โรงแรม และครัวเรือน เป็นที่ยอมรับและเป็นที่ต้องการในญี่ปุ่นมากขึ้น มาถึงตรงนี้ คงเกิดคำถามเพราะอะไร เนื่องจาก เป็นที่ทราบกันดีว่าคนญี่ปุ่นมีความเป็นชาตินิยมสูง ทั้งในรูปแบบของการรักชาติและภูมิใจในวัฒนรรรม ของตนเองอย่างเหนียวแน่น

           ข้อมูลจากกองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ของไทยระบุว่า ในปี 2567 มีนักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่นเดินทางมาไทยจำนวน 1.05 ล้านคน เพิ่มขึ้นจากปี 2566 ซึ่งมีจำนวนประมาณ 805,768 คน หรือขยายตัวร้อยละ 30.24 และในปี 2568 เพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็น 1.09 ล้านคน การเพิ่มขึ้นของนักท่องเที่ยวญี่ปุ่นดังกล่าว ไม่เพียงสะท้อนถึงการฟื้นตัว ของภาคการท่องเที่ยวเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อพฤติกรรมการบริโภคของ ชาวญี่ปุ่นโดยตรง

          เนื่องจากนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาไทยได้มีโอกาสสัมผัส อาหารไทยหลากหลายประเภท เช่นข้าวกะเพรา ข้าวผัด ต้มยำกุ้ง และข้าวเหนียวมะม่วง ซึ่งล้วนใช้ “ข้าวไทย” เป็นองค์ประกอบสำคัญ และเมื่อเดินทางกลับประเทศ ผู้บริโภคจำนวนหนึ่งจึงเกิดความคุ้นเคยกับอาหารไทย และมีแนวโน้มบริโภคซ้ำ ส่งผลให้อาหารไทยได้รับความ นิยมเพิ่มขึ้นในญี่ปุ่น โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ เปิดรับอาหารต่างชาติมากขึ้น

          นอกจากนี้ ความนิยมอาหารไทยในญี่ปุ่นยังสะท้อน ผ่านการขยายตัวของร้านอาหารไทยอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ เช่น โตเกียว โอซากา และ โยโกฮามา ทั้งนี้ ปัจจุบันอาหารไทยถือเป็นหนึ่งใน อาหารเอเชียที่ได้รับความนิยมในญี่ปุ่น เนื่องจากมี จุดเด่นด้านสมุนไพร เครื่องเทศ และรสชาติที่หลาก

          ขณะเดียวกันร้านอาหารไทยส่วนใหญ่นิยมใช้ข้าวไทยในการประกอบอาหารเพื่อรักษารสชาติ แบบต้นตำรับ ส่งผลให้อาหารไทยกลายเป็น Soft Power สำคัญที่ช่วยผลักดันข้าวไทยเข้า สู่ตลาดญี่ปุ่นผ่านภาคบริการอาหาร ผู้บริโภคญี่ปุ่นจึงเปิดรับอาหารนานาชาติและวัตถุดิบจาก ต่างประเทศมากขึ้นโดยเฉพาะในกลุ่มผู้บริโภครุ่นใหม่ข้าวไทยจึงเริ่มเปลี่ยนบทบาทจากวัตถุดิบ อุตสาหกรรม สู่สินค้าบริโภคในตลาดญี่ปุ่นมากขึ้น จึงนับว่าเป็นโอกาสสำคัญของข้าวไทยใน การเพิ่มมูลค่าและขยายตลาดข้าวคุณภาพในตลาดญี่ปุ่นแบบระยะยาว

          แม้ว่าญี่ปุ่นจะเป็นประเทศผู้ผลิตข้าวรายสำคัญ ของโลกและมีวัฒนรรรมการบริโภคข้าวที่ แข็งแกร่ง แต่จากแนวโน้มการฟื้นตัวของการ ท่องเที่ยว ความนิยมอาหารไทย และการเปิดรับ อาหารนานาชาติ ที่เพิ่มขึ้น ล้วนเป็นปัจจัย สนับสนุนสำคัญที่ช่วยผลักดันให้ข้าวไทยมี บทบาทในตลาดญี่ปุ่นมากขึ้น

          ดังนั้น หากประเทศไทยสามารถรักษาคุณภาพ สินค้า ตระหนักในความปลอดภัยของอาหาร และพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับ ความต้องการของตลาด และใช้จุดแข็งด้าน อาหารไทย และวัฒนรรรมอาหารให้เกิดประโยชน์ ได้อย่างต่อเนื่อง ข้าวไทยก็ยังมีศักยภาพในการ ขยายตลาดและสร้างโอกาสใหม่ในแดนอาทิตย์อุทัย ได้ในระยะยาวอย่างแน่นอน

#แปลงนาไทยสู่โต๊ะอาหารญี่ปุ่น