เปิดกฎกระทรวง "สมุดพกผู้รับเหมา" พ.ศ. 2569 คุมก่อสร้างขนาดใหญ่

          เมื่อวันที่ 13 ม.ค.2569 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับผู้ที่มีสิทธิขอขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ ฉบับที่ 2พ.ศ.  ถือเป็นกฎสำคัญของมาตรการ "สมุดพกผู้รับเหมา" โดยอาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 กฎหมายฉบับนี้ถูกออกแบบมาเพื่ออุดช่องโหว่ในการควบคุมคุณภาพผู้รับเหมา โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้

1. ตรวจสอบคุณสมบัติเชิงรุกทุก 3 ปี (ข้อ 1 - แก้ไขข้อ 6): กรมบัญชีกลางจะไม่ได้เพียงแค่รับขึ้นทะเบียนแล้วจบไป แต่จะมีหน้าที่ "ตรวจติดตาม" ผู้ประกอบการที่ขึ้นทะเบียนแล้วทุก ๆ 3 ปี เพื่อดูว่ายังคงมีคุณสมบัติครบถ้วนและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมายหรือไม่ หากพบว่าขาดคุณสมบัติ เช่น สถานะทางการเงินมีปัญหาหรือทำผิดเงื่อนไขสำคัญ กรมบัญชีกลางมีอำนาจเพิกถอนรายชื่อออกจากทะเบียนได้ทันที

2. ระบบการปรับลดระดับชั้นและการกลับคืนชั้น (ข้อ 2 - แก้ไขหมวด 3 และข้อ 7): นี่คือส่วนที่เรียกว่าสมุดพกอย่างแท้จริง โดยกฎกระทรวงกำหนดให้มีการ "ปรับลดระดับชั้น" ของผู้ประกอบการ หากถูกสั่งระงับการยื่นข้อเสนอหรือทำสัญญากับหน่วยงานรัฐตาม ม.106 วรรคสาม

          การลดชั้นจะส่งผลโดยตรงต่อสิทธิในการประมูลงานโครงการขนาดใหญ่ที่มีมูลค่าสูง เนื่องจากผู้รับเหมาจะถูกจำกัดให้รับงานได้เฉพาะในระดับชั้นที่ตนเองถูกปรับลดลงมาเท่านั้น อย่างไรก็ตาม เมื่อครบกำหนดเวลาการลงโทษ ผู้ประกอบการสามารถยื่นคำขอกลับคืนระดับชั้นเดิมได้หากปฏิบัติตามเงื่อนไขที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด

3. การเพิกถอนชื่อในกรณีทุจริตหรือประมาทจนมีคนตาย (ข้อ 3 - แก้ไขข้อ 8): กฎกระทรวงเพิ่มบทลงโทษที่รุนแรงขึ้นใน 2 กรณีหลัก คือ

กรณีทุจริต หากพบว่าผู้ประกอบการยื่นเอกสารเท็จหรือกระทำการทุจริตในการขึ้นทะเบียน เลื่อนชั้น หรือลดชั้น จะถูกเพิกถอนรายชื่อทันที

          กรณีประมาทเลินเล่อร้ายแรง หากปฏิบัติงานไม่เป็นไปตามมาตรฐานวิชาชีพช่าง หรือประมาทเลินเล่อจนเป็นเหตุให้ "ผู้อื่นถึงแก่ความตาย" จะถูกเพิกถอนรายชื่อออกจากทะเบียนผู้ประกอบการตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด

4. กำหนดระยะเวลาการแบนและเงื่อนไขการกลับเข้ามาใหม่ (ข้อ 3 - แก้ไขข้อ 9): กฎหมายกำหนดระยะเวลาในการ "ล้างมลทิน" ที่ชัดเจนเพื่อจูงใจให้ผู้รับเหมาเกรงกลัวต่อความผิด

+++ หากถูกเพิกถอนเพราะ ขาดคุณสมบัติทั่วไป ต้องรอ 2 ปีจึงจะสมัครใหม่ได้

+++หากถูกเพิกถอนเพราะ ทุจริตหรือยื่นเอกสารเท็จ จะถูกแบนยาวนานถึง 10 ปี

+++หากถูกเพิกถอนเพราะ ประมาทจนมีผู้เสียชีวิต ต้องรอ 2 ปีจึงจะสามารถยื่นขอขึ้นทะเบียนใหม่ได้